Darkfox Drugs Education
Trang chủ › An Toàn Dược Phẩm

Tại sao cần kiểm tra hạn sử dụng và số đăng ký của biệt dược

Ban biên tập Darkfox Drugs Education · · Cập nhật
Tại sao cần kiểm tra hạn sử dụng và số đăng ký của biệt dược

Hạn sử dụng cho biết đến thời điểm nào nhà sản xuất còn bảo đảm chất lượng của thuốc, còn số đăng ký cho biết sản phẩm đã được cơ quan quản lý dược cho phép lưu hành hợp pháp. Kiểm tra hai thông tin này chỉ mất chưa tới một phút nhưng giúp bạn tránh được thuốc quá hạn, thuốc nhập lậu, thuốc giả và các sản phẩm “đội lốt thuốc”. Bài viết hướng dẫn bạn đọc đúng bao bì và biết nên làm gì khi thông tin có điều bất thường.

Biệt dược là gì và vì sao thông tin trên hộp quan trọng

“Biệt dược” là cách gọi phổ biến để chỉ thuốc mang tên thương mại do một nhà sản xuất cụ thể đặt, phân biệt với tên hoạt chất (tên chung quốc tế). Cùng một hoạt chất có thể có hàng chục biệt dược khác nhau, của nhiều công ty, sản xuất ở nhiều nước. Chính vì đa dạng như vậy mà người dùng khó nhớ hình dáng từng sản phẩm, và kẻ làm giả có cơ hội trà trộn.

Theo quy định về nhãn thuốc, bao bì phải thể hiện những thông tin bắt buộc như tên thuốc, hoạt chất và hàm lượng, số đăng ký hoặc số giấy phép nhập khẩu, số lô sản xuất, ngày sản xuất, hạn dùng, điều kiện bảo quản, tên và địa chỉ cơ sở sản xuất. Thiếu những thông tin cơ bản này là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sản phẩm có vấn đề.

Đọc đúng các ký hiệu ngày tháng

Ký hiệu thường gặpÝ nghĩa
NSX, MFG, MFD, Mfg. dateNgày sản xuất
HD, HSD, EXP, Exp. date, Use byHạn dùng
Số lô, Lot, Batch No., LOTMã lô sản xuất, dùng để truy xuất và thu hồi khi cần
SĐK, Reg. No.Số đăng ký lưu hành

Khi hạn dùng chỉ ghi tháng và năm, thông lệ là thuốc còn hạn đến hết ngày cuối cùng của tháng đó. Hãy lưu ý cách viết ngày tháng khác nhau giữa các nước: có nơi viết ngày trước tháng, có nơi viết tháng trước ngày, hoặc năm đứng trước. Nếu không chắc, đối chiếu với ngày sản xuất để suy ra cách viết.

Vì sao không nên dùng thuốc quá hạn

Sau khi hết hạn, hoạt chất có thể đã giảm dưới mức cần thiết để điều trị. Với bệnh nhẹ, điều này khiến bạn không khỏi bệnh; với kháng sinh, thuốc tim mạch, thuốc chống động kinh hay thuốc cấp cứu, giảm hiệu lực có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Một số dạng thuốc như dung dịch, thuốc nhỏ mắt còn có nguy cơ nhiễm khuẩn khi đã mở lâu.

Cũng cần nhớ rằng hạn dùng chỉ đúng khi thuốc được bảo quản đúng. Thuốc còn hạn nhưng để nơi nóng ẩm vẫn có thể hỏng, như đã nói trong bài cách bảo quản thuốc tại nhà tránh biến chất. Ngoài ra, thuốc dạng lỏng, thuốc nhỏ mắt, nhỏ mũi thường có “hạn dùng sau khi mở nắp” ngắn hơn nhiều so với hạn ghi trên hộp.

Số đăng ký: “giấy thông hành” của thuốc

Số đăng ký lưu hành cho biết thuốc đã được Bộ Y tế, thông qua Cục Quản lý Dược, xem xét hồ sơ về chất lượng, an toàn, hiệu quả và cho phép lưu hành tại Việt Nam. Ở các thuốc đăng ký theo quy định trước đây, bạn có thể thấy dạng có tiền tố như VD (thuốc sản xuất trong nước) hoặc VN (thuốc nước ngoài). Các thuốc được cấp hoặc gia hạn theo quy định mới có thể mang định dạng số khác. Điều quan trọng không phải là thuộc lòng định dạng, mà là số đăng ký phải tồn tại, rõ ràng và khớp với tên thuốc khi tra cứu.

Một số trường hợp thuốc nhập khẩu chưa có số đăng ký nhưng được cấp phép nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu điều trị; khi đó thông tin giấy phép nhập khẩu thường được thể hiện trên nhãn phụ tiếng Việt.

Thực phẩm chức năng không có số đăng ký thuốc

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe được quản lý theo cơ chế khác và trên nhãn thường có dòng chữ “Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”. Nếu một sản phẩm quảng cáo “chữa khỏi bệnh” nhưng lại không có số đăng ký thuốc, đó là dấu hiệu quảng cáo sai sự thật.

Cách tra cứu số đăng ký

  1. Ghi lại chính xác tên thuốc, hàm lượng và số đăng ký trên hộp.
  2. Tra trên hệ thống tra cứu thông tin thuốc của Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) hoặc hỏi dược sĩ tại nhà thuốc có giấy phép để được hỗ trợ.
  3. Đối chiếu tên thuốc, hoạt chất, hàm lượng, dạng bào chế, nhà sản xuất trong kết quả với thông tin trên hộp.
  4. Theo dõi thông báo thu hồi, đình chỉ lưu hành và cảnh báo thuốc giả do cơ quan quản lý công bố; đôi khi cảnh báo chỉ áp dụng cho một số lô cụ thể, nên số lô trên hộp rất hữu ích.

Dấu hiệu bất thường trên bao bì cần cảnh giác

  • Không có số đăng ký, hoặc số đăng ký mờ, bị cạo sửa, dán đè.
  • Hạn dùng, số lô in trên hộp khác với in trên vỉ hoặc lọ bên trong.
  • Thuốc ngoại không có nhãn phụ tiếng Việt khi bán ở nhà thuốc trong nước.
  • Chính tả sai, phông chữ lệch, màu in nhòe so với sản phẩm bạn từng mua.
  • Giá rẻ bất thường hoặc bán qua kênh không rõ ràng.

Những dấu hiệu này không tự động chứng minh thuốc là giả, nhưng đủ để bạn dừng lại và kiểm tra. Bài phân biệt thuốc tây thật và giả bằng mắt thường hướng dẫn thêm cách quan sát chi tiết.

Thuốc mua trực tuyến: càng cần kiểm tra kỹ

Khi mua qua kênh trực tuyến, bạn không được cầm hộp thuốc trước khi thanh toán. Hãy ưu tiên nhà thuốc có giấy phép, có địa chỉ và dược sĩ tư vấn rõ ràng; kiểm tra số đăng ký, hạn dùng ngay khi nhận hàng; từ chối nhận nếu bao bì có dấu hiệu bất thường. Với thuốc kê đơn, việc mua phải đi kèm đơn thuốc hợp lệ; các nguyên tắc chi tiết có trong bài quy tắc khi đặt mua thuốc kê đơn trực tuyến.

Phát hiện thuốc nghi vấn: nên làm gì

  • Ngừng sử dụng và giữ nguyên bao bì, hóa đơn.
  • Hỏi lại nơi bán, yêu cầu giải thích nguồn gốc.
  • Báo cho cơ quan quản lý y tế địa phương (Sở Y tế) hoặc cơ quan quản lý dược.
  • Nếu đã dùng và có triệu chứng bất thường, đi khám và mang theo sản phẩm.

Biến việc kiểm tra thành thói quen

Hãy tập thói quen nhìn ba điểm mỗi khi nhận thuốc: tên và hàm lượng có đúng đơn không, hạn dùng còn bao lâu, số đăng ký và số lô có rõ ràng không. Thói quen nhỏ này không chỉ bảo vệ bạn mà còn góp phần đẩy lùi thuốc kém chất lượng ra khỏi thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Hạn dùng chỉ ghi tháng và năm thì hết hạn vào ngày nào?

Theo thông lệ, thuốc còn hạn đến hết ngày cuối cùng của tháng ghi trên bao bì. Tuy vậy, nếu thuốc đã mở nắp hoặc bảo quản không đúng, chất lượng có thể giảm sớm hơn.

Thuốc không có số đăng ký có phải luôn là thuốc giả?

Không hẳn, vì một số thuốc được cấp phép nhập khẩu theo cơ chế riêng. Tuy nhiên thuốc không có số đăng ký hay giấy phép rõ ràng thì chưa thể xác nhận nguồn gốc, bạn nên hỏi dược sĩ hoặc cơ quan quản lý trước khi dùng.

Số lô trên hộp thuốc dùng để làm gì?

Số lô giúp truy xuất nguồn gốc từng mẻ sản xuất. Khi có thông báo thu hồi hay cảnh báo, cơ quan quản lý thường nêu cụ thể số lô, nhờ đó bạn biết sản phẩm mình đang có có bị ảnh hưởng hay không.

Hạn dùng trên vỉ và trên hộp khác nhau thì sao?

Đây là dấu hiệu bất thường. Hãy ngừng dùng, giữ nguyên sản phẩm và hỏi lại nơi bán; nếu không được giải thích thỏa đáng, nên báo cho cơ quan quản lý y tế.

Bài liên quan