Darkfox Drugs Education
Trang chủ › An Toàn Dược Phẩm

Tác dụng phụ phổ biến của thuốc kháng histamin trị dị ứng

Ban biên tập Darkfox Drugs Education · · Cập nhật
Tác dụng phụ phổ biến của thuốc kháng histamin trị dị ứng

Thuốc kháng histamin là nhóm thuốc phổ biến để giảm hắt hơi, sổ mũi, ngứa, mề đay do dị ứng. Tác dụng phụ hay gặp nhất là buồn ngủ, mệt mỏi, khô miệng, chóng mặt, đặc biệt với các thuốc thế hệ cũ; một số người có thể bị bí tiểu, táo bón, nhìn mờ hoặc kích thích, mất ngủ. Thuốc thế hệ mới thường ít gây buồn ngủ hơn nhưng không hoàn toàn không có. Hiểu rõ những tác dụng phụ này giúp bạn chọn thuốc phù hợp và biết khi nào cần hỏi ý kiến chuyên môn.

Histamin và cách thuốc kháng histamin hoạt động

Khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên như phấn hoa, bụi nhà, lông thú, một số tế bào miễn dịch giải phóng histamin. Chất này gắn vào thụ thể H1 ở mũi, da, mắt, đường hô hấp, gây giãn mạch, ngứa, chảy nước mũi, sưng. Thuốc kháng histamin H1 chiếm chỗ các thụ thể này, làm giảm triệu chứng.

Vấn đề là thụ thể histamin cũng có trong não, nơi histamin giúp duy trì sự tỉnh táo. Ngoài ra, một số thuốc kháng histamin còn ảnh hưởng đến các thụ thể khác như thụ thể cholinergic. Đó là nguồn gốc của phần lớn tác dụng phụ.

Hai thế hệ thuốc, hai hồ sơ tác dụng phụ

Đặc điểmThế hệ 1 (thế hệ cũ)Thế hệ 2 (thế hệ mới)
Ví dụ hoạt chấtChlorpheniramine, diphenhydramine, promethazine, hydroxyzineLoratadine, desloratadine, cetirizine, levocetirizine, fexofenadine
Đi qua hàng rào máu nãoDễ dàngÍt hơn nhiều
Buồn ngủ, giảm tập trungThường gặp, có thể rõ rệtÍt gặp hơn, tùy hoạt chất và cơ địa
Khô miệng, bí tiểu, táo bónThường gặp hơnÍt gặp
Có mặt trong thuốc cảm cúm phối hợpRất phổ biếnÍt hơn

Bảng này mang tính khái quát. Cetirizine, chẳng hạn, vẫn có thể gây buồn ngủ ở một số người dù thuộc thế hệ 2. Phản ứng của mỗi người có thể khác nhau.

Các tác dụng phụ thường gặp và cách nhận biết

Buồn ngủ, lơ mơ, giảm phản xạ

Đây là tác dụng phụ nổi bật nhất, đặc biệt với thuốc thế hệ 1. Nhiều người không cảm thấy buồn ngủ rõ nhưng phản xạ và khả năng tập trung vẫn bị giảm, ảnh hưởng đến việc lái xe, vận hành máy móc, học tập. Tác dụng an thần tăng lên khi dùng chung với rượu bia, thuốc ngủ, thuốc giảm đau gây nghiện hoặc thuốc chống trầm cảm.

Khô miệng, khô mắt, nhìn mờ

Do tác dụng kháng cholinergic, đặc biệt ở thuốc thế hệ cũ. Người đeo kính áp tròng có thể thấy khó chịu hơn.

Bí tiểu, táo bón

Hay gặp ở người cao tuổi, nam giới có phì đại tuyến tiền liệt.

Kích thích nghịch thường

Ở trẻ em và đôi khi ở người cao tuổi, thuốc có thể gây bồn chồn, kích động, mất ngủ thay vì buồn ngủ.

Đau đầu, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa nhẹ

Có thể gặp với cả hai thế hệ, thường nhẹ.

Phản ứng hiếm gặp nhưng cần chú ý

Rối loạn nhịp tim (đặc biệt khi dùng liều cao hoặc phối hợp với thuốc tương tác), lú lẫn ở người cao tuổi, co giật ở trẻ nhỏ khi dùng quá liều. Hiếm khi, chính thuốc chống dị ứng cũng có thể gây dị ứng.

Ai cần thận trọng khi dùng thuốc kháng histamin

  • Trẻ nhỏ: nhiều thuốc không dùng cho trẻ dưới một độ tuổi nhất định; chỉ dùng chế phẩm và liều theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Người cao tuổi: nguy cơ lú lẫn, té ngã, bí tiểu cao hơn với thuốc thế hệ 1.
  • Phụ nữ mang thai, cho con bú: cần hỏi bác sĩ để chọn thuốc phù hợp.
  • Người bị tăng nhãn áp góc đóng, phì đại tuyến tiền liệt: thuốc thế hệ 1 có thể làm bệnh nặng hơn.
  • Người bệnh gan, thận: có thể cần điều chỉnh liều.
  • Người lái xe, làm việc cần tập trung cao.

Thuốc kháng histamin thường có trong thuốc cảm cúm phối hợp, vì vậy những nhóm trên cũng cần lưu ý khi dùng thuốc cảm; xem thêm bài những đối tượng cần cẩn trọng khi uống thuốc cảm cúm.

Tương tác cần biết

  • Rượu bia, thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc giảm đau gây nghiện: tăng buồn ngủ, có thể gây ức chế hô hấp.
  • Uống đồng thời hai sản phẩm có kháng histamin (ví dụ thuốc dị ứng và thuốc cảm cúm): trùng hoạt chất.
  • Một số thuốc kháng nấm, kháng sinh nhóm macrolid: có thể ảnh hưởng chuyển hóa một vài thuốc kháng histamin.
  • Nước ép trái cây như bưởi, cam, táo: có thể làm giảm hấp thu fexofenadine.

Giảm thiểu tác dụng phụ trong sinh hoạt

  1. Hỏi dược sĩ để chọn thuốc ít gây buồn ngủ nếu bạn cần tỉnh táo ban ngày.
  2. Dùng thuốc vào buổi tối nếu thuốc gây buồn ngủ và phù hợp với chỉ định.
  3. Không lái xe khi chưa biết thuốc ảnh hưởng đến bạn thế nào.
  4. Uống đủ nước, dùng kẹo không đường hoặc nước bọt nhân tạo nếu khô miệng.
  5. Tránh rượu bia trong thời gian dùng thuốc.
  6. Đọc kỹ thành phần để không uống trùng.

Giảm phụ thuộc vào thuốc bằng cách kiểm soát dị nguyên

Thuốc kháng histamin chỉ làm dịu triệu chứng. Về lâu dài, hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng giúp bạn cần ít thuốc hơn và giảm nguy cơ tác dụng phụ. Một số biện pháp thường được khuyến nghị gồm giặt chăn ga bằng nước nóng định kỳ, giảm thảm và thú nhồi bông nếu dị ứng mạt bụi, giữ thú cưng ra khỏi phòng ngủ, đóng cửa sổ vào những ngày nhiều phấn hoa, dùng máy hút bụi có bộ lọc phù hợp và giữ độ ẩm trong nhà hợp lý để hạn chế nấm mốc.

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng, bác sĩ chuyên khoa dị ứng có thể giúp xác định chính xác dị nguyên và tư vấn những phương pháp điều trị khác ngoài thuốc uống, như thuốc xịt mũi hoặc liệu pháp miễn dịch trong một số trường hợp.

Khi nào cần đi khám

Thuốc kháng histamin giúp giảm triệu chứng, nhưng không thay thế được chẩn đoán. Hãy đi khám khi:

  • Triệu chứng dị ứng kéo dài hoặc tái phát thường xuyên, cần dùng thuốc liên tục.
  • Mề đay kèm sưng môi, lưỡi, mí mắt, khó thở, chóng mặt: đây có thể là phản vệ, cần cấp cứu ngay chứ không chỉ uống thuốc chống dị ứng. Xem thêm bài dấu hiệu dị ứng thuốc và cách xử lý khẩn cấp.
  • Xuất hiện tác dụng phụ khó chịu như bí tiểu, tim đập nhanh, lú lẫn.
  • Trẻ nhỏ có biểu hiện kích động, co giật sau khi dùng thuốc.

Thuốc kháng histamin là công cụ hữu ích và nhìn chung an toàn khi dùng đúng. Biết trước những tác dụng phụ có thể gặp giúp bạn dùng thuốc chủ động hơn, thay vì lo lắng hoặc bỏ dở điều trị.

Câu hỏi thường gặp

Thuốc kháng histamin thế hệ 2 có hoàn toàn không gây buồn ngủ?

Không hoàn toàn. Thuốc thế hệ 2 ít gây buồn ngủ hơn đáng kể, nhưng một số hoạt chất vẫn có thể gây buồn ngủ ở một số người. Hãy thử xem cơ thể phản ứng thế nào trước khi lái xe.

Có nên dùng thuốc kháng histamin để dễ ngủ không?

Không nên tự ý dùng thuốc chống dị ứng như thuốc ngủ. Dùng kéo dài có thể gây quen thuốc, khô miệng, táo bón và lú lẫn ở người cao tuổi. Nếu mất ngủ kéo dài, hãy đi khám để tìm nguyên nhân.

Uống thuốc dị ứng rồi uống bia có sao không?

Rượu bia làm tăng tác dụng an thần của thuốc kháng histamin, gây buồn ngủ, giảm phản xạ và tăng nguy cơ tai nạn. Nên tránh uống rượu bia khi đang dùng thuốc.

Dùng thuốc kháng histamin lâu dài có hại không?

Một số người bị dị ứng mạn tính cần dùng thuốc kéo dài theo chỉ định bác sĩ. Việc dùng lâu dài nên được bác sĩ theo dõi để chọn loại thuốc phù hợp và tìm cách kiểm soát nguyên nhân gây dị ứng.

Bài liên quan